Dosya Sorgulama  
 
SIKÇA SORULAN SORULAR
 
-Yat işletmeciliği sektöründe yatırımın maliyeti ne kadardır?
 
Özellikle son beş yılda birçok güçlü grup bu gelecek vaat eden sektörle yakından ilgilenmeye başladı ve pastadan paylarını almak için aktif birer oyuncu haline geldiler. Bunun sonucu olarak ortalama yatırım maliyeti bugün yirmi milyon dolar civarındadır.
 
-Yat İşletmeciliği Nasıl ve Neden yatırımcılar için iştah kabartan bir sektör haline dönüştü?
 
Akdeniz çanağında her yıl yaklaşık olarak altı yüz elli ile yedi yüz bin arasında yat seyahat etmektedir. Türkiye ise, kıyılarının tüm doğal güzelliğine rağmen, tüm bu trafiğin ancak binde yedisi’ne hizmet sunabilecek kapasitededir. Diğer yandan Fransa ve İspanya gibi Batı Akdeniz Ülkeleri ise büyük kapasitelere sahip olmalarına rağmen artık doluluk noktasına erişmiştir. Tüm bunlar Türkiye’yi ve özellikle Bodrum’u tüm dünyadaki yatçıların ilgisinin ağırlık merkezi haline gelmesine yol açmıştır. Tüm yukarıda açıklanan nedenlere binaen, yatırımnlardan büyük gelirler ümit eden yatırımcılar için Türkiye’de Yat İşletmeciliği gelecek vaad eden bir sektöre dönüşmüştür.
 
-Türkiye’de Yat İşletmeciliği Yatırımını düzenleyen Yasa ve Gereklilikler nelerdir?
 
Bu alan 1983 yılında yürürlüğe giren 2634 sayılı ‘Turizmi Teşvik Kanunu’ ile düzenlenmiştir. Bu kanun ile öngörülen hükümlerin uygulanması amacı ile 18125 sayılı ‘Yat Turizmi Yönetmeliği’ çıkarılmış olup 4 Ağustos 1983’te Resmi Gazete’de yayınlanarak yürürlüğe girmiştir.
Bu yönetmeliğe göre Turizm Bakanlığı’ndan alınacak ‘Turizm Yatırım Belgesi’ ile her gerçek ya da tüzel kişi Yat İşletmeciliği yapabilir. Yine aynı yönetmeliğe göre gerek Devlet ve gerekse Özel Sektör tarafından inşa edilmiş olan Yat Limanları ‘Turizm Yatırım Belgesi’ sahibi gerçek ya da tüzel kişilerce işletilebilir.
Yat Limanları’nın alt yapı, üst yapı ve fiziksel özellikleri; bunların sınıflandırılması; buralarda kimlerin çalışması gerektiği ve bunların yetkileri gibi bir çok konu yine bu Yönetmelik’le düzenlenmiştir. Yönetmeliğin üçüncü bölümünde ‘Yat Limanı İşletmeciliği’ kavramı ve bu İşletmeciliğin kapsamı tariff edilmiştir.
 
-Yabancı Yat İşletmeleri Türkiye’de Yat İşletmeciliği yapabilirler mi?
 
Evet. Turizm Bakanlığından alınacak izin ile Yabancı Yat İşletmeleri Türkiye’de üç yıla kadar işletmecilik yapabilirler. Bakanlık gerekli gördüğü takdirde bu izni uzatabilir. Türkiye’deki hizmetleri ve temsilleri ise ‘Yat İşletme Ruhsatı’ (A ya da geçici A) bulunan bir Seyahat Acentası ya da bir Türk Yat İşletmesi aracılığı ile yapılacaktır. Bu durumda temsilci Seyahat Acentası ya da Yat İşletmesi ilgili Kanun ve Yönetmelik’lerle belirlenmiş kurallara uygun olarak işletmecilik yapmaktan sorumlu olacaklardır.
Önemli Not! Türkiye’de Türk kanunları uyarınca kurulmuş olan şirketler bir Türk şirketi olarak kabul edilirler.
 
-Türk karasularında dolaşan bir yabancı yata ilişkin olarak yasal düzenlemeler nelerdir?
 
Türkiye’ye yatları ile giriş yapan yabancılar, bir Yat Limanı ya da Yat Çekek Bölgesi’ne kışı geçirmek ya da tamir ve onarım maksatları ile iki yıla kadar demirleyebilirler ve ülkeyi herhangi bir başka ulaşım aracı ile terk edebilirler. Bu durumda Yat Limani ya da Yat Çekek Bölgesi müdüründen alınacak bir belge ile yerel Gümrük Müdürlüğü’ne gidilerek yabancı yatçının pasapartu üzerine durumu açıklayıcı işlem yaptırılabilir. Bu yatların Türkiye’de kalış süresi, sahipleri tarafından en az iki yılda bir kere kullanılmak şarti ile hiçbir izine tabi olmaksızın beş yıla kadar uzayabilir. Beş yılın dolmasından sonar ise süreyi uzatmaya Bakanlık yetkilidir.
 
-Yabancı yatlar Türk limanları arasında ticari faaliyetlerde bulunabilirler mi?
 
Hayır. Kabotaj Kanunu Türk limanları arasında yük ve yolcu taşıma gibi ticari faaliyet haklarını sadece Türk yatlarına tanımıştır. Ancak, yabancı yatlar tur, spor ya da turizm amacı ile yabancı ya da Türk misafir Kabul edebilirler.

-Apostil nedir? Nereden ve Nasıl elde edilir?

Apostil, bir belgenin gerçekliğinin tasdik edilerek başka bir ülkede yasal olarak kullanılmasını sağlayan bir belge onay sistemidir. Apostil’in kuralları 6 Ekim 1961 tarihli Lahey Konvansiyonuyla tespit edilmiştir. Apostil kuralları yalnızca Lahey Konferansı’na üye veya taraf devletler arasında geçerlidir.

Bu belge onay sistemiyle ilgili üye veya taraf devlet tarafından saptanan yerel bir merci, bakanlık, vb. bir kuruluş, belgenin gerçek olduğunu onaylayarak, başka bir üye veya taraf ülkede 6 Ekim 1961 tarihli Lahey Konvansiyonunda belirlenen kurallar çerçevesinde kullanılması için yasal hale getirirler.
Apostil tasdiği gerçekleştirilen belge, Lahey Konferansının tüm üye ve taraf devletlerinde geçerli bir belge olarak kabul edilir.

Bir Apostil belgesinin bileşenleri:

Apostillerde ana başlığın Fransızca olarak “Apostille (Convention de La Haye du 5 Octobre 1961)” şeklinde yazılması zorunludur. Bir apostil belgesi aşağıdaki unsurlardan oluşur;

--Belgenin düzenlendiği ülkenin adı,
--Belgeyi imzalayan kişinin adı,
--Belgeyi imzalayan kişinin sıfatı,
--Belgeye basılan mührün ait olduğu makamın adı,
--Tasdik edildiği yer,
--Tasdik edildiği tarih,
--Apostili düzenleyen makam,
--Apostil numarası,
--Apostili düzenleyen makamın mührü veya kaşesi,
--Apostili düzenleyen yetkilinin imzası.

"Yabancı Resmi Belgelerin Tasdiki Mecburiyetinin Kaldırılmasına Dair 5 Ekim 1961 tarihli Lahey Sözleşmesi" 16.9.1984 tarihli ve 18517 sayılı Resmi Gazete‘de yayımlanarak ülkemiz açısından 29.09.1985 tarihinde yürürlüğe girmiştir. Anılan sözleşmenin 1. maddesinde Apostil Şerhinin. "Akit Devletlerden birinin ülkesinde düzenlenmiş olup da diğer bir Akit Devlet ülkesinde kullanılacak olan resmi belgelere" uygulanacağı öngörülmektedir. Anılan sözleşmeye taraf ülke vatandaşlarının kendi ülkelerinde düzenlettikleri sözkonusu belgeleri taraf olan diğer ülkelerde doğrudan kullanmaları, bu suretle işlemlerde külfetin azaltılması, kolaylığın ve süratin sağlanması amaçlanmaktadır.
Anılan sözleşmede, sözleşmenin amaçları bakımından, aşağıda yeralan belgelerin
resmi belge sayıldığı belirtilmektedir:

A) Apostil Şerhi konacak resmi belgeler:

a) "Savcı, zabıt katibi veya adliye memuru tarafından verilmiş belgeler de dahil olmak üzere, devletin bir yargı organına veya mahkemesine bağlı makam veya görevli memur tarafından düzenlenmiş olan belgeler,
b) İdari belgeler,
c) Noter senetleri,
d) Kişilerce özel sıfatla imzalanmış belgeler üzerine konulmuş olup belgenin kaydının
veya belirli bir tarihte mevcut olduğunun ve imzaların doğruluğunun resmi makam ve noterlerce tasdiki gibi resmi beyanlar" dır.

B) Aynı maddeye göre sözleşmenin uygulanamayacağı, diğer bir deyişle, Apostil tasdiği yapılamayacak    belgeler:

a) “Diplomasi veya konsolosluk memurları tarafından düzenlenmiş belgeler,
b) Ticaret veya gümrük işlemleriyle doğrudan ilgili olan idari belgeler" dir.
 
3) Sözleşmenin 6. maddesi uyarınca "Her Akit Devletin, Apostil Şerhini vermek üzere yetkili kılınan makamları belirlemesi, bunlarda değişiklik olduğunda da keyfiyeti Hollanda Dışişleri Bakanlığına bildirmesi" gerekmektedir.

4) Sözleşmenin 9. maddesinde "Her Akit Devlet, işbu Sözleşmede tasdik bağışıklığının öngörüldüğü hallerde kendi diplomasi veya konsolosluk memurlarınca tasdik işlemi yapılmamasını sağlamak üzere gerekli önlemleri alacaktır" denmekte ve usulüne göre Apostil Şerhi uygulanmış bir belgenin başkaca bir tasdiğe gerek olmadığı belirtilmektedir.

5) Anılan Sözleşme metni ile sözleşmeye taraf olan ülkelere ait güncel liste ile her bir ülkede Apostil Şerhi koymaya hangi makamların yetkili olduğuna dair bilgilere, "http://www.hcch.nct/e/status/index.html" adresinden ulaşılması mümkün olmaktadır.

 

YABANCI YATIRIMCILAR İÇİN ŞİRKET KURULUŞU

 A- GENEL BİLGİ

Yabancı yatırımcıların kurabilecekleri veya iştirak edebilecekleri şirketler, Türk Ticaret Kanunu’nda düzenlenen Limited, Anonim, Kollektif, Komandit, Kooperatif şirketler ile Borçlar Kanunu’nda düzenlenen adi şirketlerdir. 

B- PROSEDÜR

1- Şirket kuruluşu ile igili ortaklardan vekaletname alınması

2- Şirket kuruluşu ile ilgili Ticaret Sicil Memurluğundan isim onayı alınması,

3- Şirket ortaklarının ayrı ayrı şahsi vergi kayıtlarının yapılması,

4- Şirket Kuruluşu öncesi ortakların ayrı ayrı Noter’den imza beyannamesi alınması,

5- Şirket Ana Sözleşmesi’nin oluşturulması,

6-Ana Sözleşmenin Noter’den tasdik ettirilmesi,

7- Şirket’in tescili ve ilanı,

8- Şirket’in vergi kaydının yapılması,

9- Yetkili müdürlerin şirketi temsil için imza sirkülerinin çıkartılması.

 C- LİMİTED ŞİRKET İÇİN MASRAFLAR

Şirketin iki ortaklı, iki müdürü ayrı ayrı münferiden yetkili, 5.000 YTL sermayeli, vekaletli ve tüm gerekli imzaları alınmış olması halinde, kuruluşunda yapılacak harcamalar tahminen aşağıdadır

Şirket kuruluşu için ortaklardan vekaletname alınması/Yurtdışında düzenlenmiş vekaletnamenin

Noter‘de tercümesinin yaptırılması ücreti : 380.YTL.

Tercüman Ücreti : 200 YTL

Ortakların Noter‘de 3‘er adet Pasaport Tercümelerinin 

yaptırılması ücreti : 220 YTL

Ortakların Noterde İmza Beyanname örneği  alınması/Yurtdışında Noter huzurunda imzalanan 

imza beyanname örneğinin Türkiye‘de Noter‘de tercüme yapılması

Ücreti                   : 130 YTL

Şirket Ana Sözleşmesinin Noter‘de

tasdiki ücreti         : 950.YTL.

Tüketici Fonuna Sermayenin %04 ü oranında

Ücret Ödenmesi    : 25.YTL.

Ticaret Odası Harç ve Tescil Ücreti : 950 YTL

Şirket Ana sözleşmesinin Ticaret Sicil Gazetesinde yayımlanma

ücreti                    : 370.YTL

Şirketi temsile yetkili müdürün Noter‘de imza sirkülerinin

çıkartılması ücreti   : 250.YTL.

Şirketin Yasal defterlerinin Noter‘den tasdik ettirilmesi

Ücreti                    :250.YTL.

Şirketin Vergi Dairesine Kayıt Edilme

Muhasebe Ücreti    : 800.YTL

Muhasebeciye ödenecek aylık ücret:250. YTL

Toplam Masraf Yaklaşık : 4.775 YTL

Sermaye Taahhüdü minimum : 5.000YTL

 Önemli Not:

Bu giderler ana sözleşmenin büyüklüğü, sermaye tutarı, imza sayısı ve vekalet durumlarında +-%10 oranında değişebilmektedir.

 

YABANCI ŞİRKETLERİN TÜRKİYE’DE ŞUBE AÇMASI

A- GENEL BİLGİLER

Dış ülke kaynaklı ve sermayesi hisselere bölünmüş yabancı şirketler, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı’ndan alınacak izinle Türkiye’de şube (ya da şubeler) açabilirler. 

Aşağıda belirtilen işlemler San. Ve Tic. Bk’lığının onayı ile yapılabilir:

Şube açmak,

Ana şube ile ilişkili başka şubeler açmak

Türkiye’deki şirket temsilcisinin değiştirilmesi,

Ana şubenin ünvan, faaliyet alanı veya adresinin değiştirilmesi,

Şubenin sermayesinin arttırılması

Şubenin kapatılması ya da tasfiyesi. 

B- SANAYİ VE TİCARET BAKANLIĞI’NDAN İZİN ALINMASI

Yabancı şirket her şeyden önce Türkiye’de İkametgahı olan, tam yetkili bir şirket Temsilcisi atamalıdır.

Buna müteakiben aşağıda belirtilen dökümanlar hazırlanıp San. Ve Tic. Bk’ lığı Yerel Ticaret Genel Müdürlüğü’ ne gönderilmelidir.

C-HAZIRLANMASI VE GÖNDERİLMESİ GEREKEN BELGELER

C-1-Dilekçe:

Dilekçe şirket tarafından damgalanmış ya da yetkili temsilci tarafından imzalanmış olmalı ve aşağıda belirtilen bilgileri içermelidir:

Şirket ünvanı,

Şirket kuruluş tarihi,

Şirketin milliyeti,

Şirketin sermaye miktarı,

Türkiye’ deki yetkili şirket temsilcisinin ismi, milliyeti ve adresi,

Yetkili şirket temsilcisinin şirketin, faaliyetleri ile ilgili tüm yasa ve düzenlemelere uygun davranacağını taahhüt ettiği garanti mektubu

Şubenin adresi,

Şubenin faaliyet alanı(alanları).

C-2- Aşağıda belirtilen dökümanlar bu dilekçeye eklenmelidir:

Şirketin Türkiye‘de şube açma kararının yazılı teyidi (4 adet)

Şirketin Ana Sözleşmesinin apostil şerhi içeren aslı ve nüshası (2 adet)

Şirketin nerede, ne zaman ve hangi devletin kanunlarına göre kurulduğunu gösteren kuruluş evrakları ile halen faaliyetini sürdürdüğüne dair faaliyet belgesi (asıl ve 2 adet noter onaylı tercüme)

Türkiye‘deki şube vekiline tam sorumluluk ve yetki verildiğini belirten vekaletname (2 adet)

* Yabancı dillerde hazırlanmış belgelerin tasdikli Türkçe çevirileri gerekmektedir. 

 

D- TİCARET SİCİL MEMURLUĞU’NA KAYDOLMA

 

Sanayi ve Ticaret Bakanlığından alınan izin ile aşağıdaki belge ve formların Ticaret Sicil Memurluğuna sunulması gerekmektedir.

D-1-Ticaret Sicil Memurluğuna sunulması Gereken Belgeler:

Yetkili kişi tarafından imzalanmış Türkçe dilekçe

Sanayi ve Ticaret Bakanlığından alınan şube açma izni

Noter tasdikli ve onaylanmış vekaletname (2 nüsha)

Sanayi ve Ticaret Bakanlığı onaylı Müzeyyel Beyanname ve ilanı

Şube temsilcisi Türk vatandaşa ise, noter tasdikli kimlik kartı, Şube temsilcisi yabancı
uyruklu ise yabancı yetkili temsilcinin noter tasdikli pasaport kopyası

Şube temsilcisin imza sirküleri (2 adet)

Ticaret sicil Tüzüğünün 29 maddesi uyarınca Taahhütname

Ticaret Sicil Memurluğundan alınan Ticaret Oda Kaydı formu

D-2-Belge Ve Formların Teslimi :


Sanayi ve Ticaret Bakanlığı‘nca istenen belge ve formlar, Sanayi ve Ticaret Bakanlığı, İç Ticaret Genel Müdürlüğü , Eskişehir Yolu 7. Km., Ankara adresine gönderilir.

 

TÜRKİYE’DE İRTİBAT BÜROLARININ KURULMASI

A-GENEL BİLGİ

İrtibat büroları veya temsilcilik büroları yatırım yapılacak ülkede pazar araştırması yapılması, yatırım yapılacak ülkedeki iş olanaklarının yakından takip edilmesi ve bu konuda merkez firmaya bilgi verilmesi gibi sosyal, kültürel ve iktisadi amaçlarla yurtdışındaki yerleşik kişi ve kuruluşlar tarafından açılan bürolardır.

İrtibat büroları gelir getirecek ticari faaliyetlerde bulunamazlar ve verilen izin konusu dışında faaliyet gösteremezler.

B- İRTİBAT BÜROLARININ KURULUŞ İŞLEMLERİ

Türkiye dışında tescilli şirketler Türkiye‘de irtibat bürosu açabilirler. Türkiye’de irtibat bürosu açılabilmesi için şu şartlar aranır:

1- Türkiye’de irtibat bürosu açmak isteyen tüzel kişilerin yabancı ülke kanunlarına göre kurulmuş ve şirket statüsüne sahip olması
2- Türkiye’de açılacak irtibat bürosunun Türkiye’de ticari faaliyette bulunmaması

İrtibat Bürosunun açılması izni için başvurulacak makam Hazine Müsteşarlığı, Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü‘dür.

Yabancı şirketlerin, para ve sermaye piyasaları, sigortacılık gibi özel mevzuatı bulunan alanlarda faaliyette bulunmak amacıyla irtibat bürosu açma talepleri, ilgili özel mevzuat çerçevesinde yetkili kılınan kurum veya kuruluşlarca değerlendirilir.

B-1-Müracaatta Aranacak Belgeler:

-Ana şirkete ait apostil edilmiş Faaliyet Belgesi aslı,
-Ana şirket hakkında hazırlanmış Faaliyet Raporu veya bilanço ve gelir tablosu,
-İrtibat bürosunun faaliyetlerini yürütmekle görevli olarak atanacak kişiye verilecek yetki belgesi aslı,
-İrtibat bürosunun kuruluş işlemlerinin başka bir kimse aracılığı ile yürütülmesi durumunda vekaletname aslı.

Bütün bu belgelerin noter tasdikli çevirileri de başvuru sırasında ibraz edilmelidir. Ayrıca, Türkiye’de bir irtibat bürosu açmak isteyen şirketin tanıtımını ve müstakbel irtibat bürosunun gelecekte gerçekleştirmesi planlanan faaliyetlerle ilgili ayrıntılı bir dilekçe de bu belgelere eklenmelidir.

Başvuru işlemleri ile gerekli belgeler tamamlandığında, irtibat bürosu açılması izni 5 gün içinde verilmektedir.

Açılış izni alan irtibat büroları vergi dairesine kayıt belgesinin bir örneğini en geç bir ay içinde Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne gönderirler. Bürolar adres değişikliği durumunda yeni adreslerini en geç bir ay içinde Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne bildirirler. 

C-İRTİBAT BÜROLARININ İŞLEYİŞİ HAKKINDA AYRINTILI BİLGİ

İrtibat bürolarının işleyişinde aşağıdaki esaslar geçerlidir:

C-1-Kuruluş İzninin Alınması ve Vergi Dairesine İrtibat Bürosunun Kayıt Ettirilmesi

Hazine Müsteşarlığı’ndan izin alındıktan sonra vergi dairesinden kimlik numarası alınması ve irtibat bürosu için gelir vergisi (stopaj) yönünden mükellefiyet tesis edilmesi gereklidir. Dolayısıyla GVK’nın 94. maddesi kapsamında herhangi bir ödeme yaptıkları takdirde bu madde kapsamında gerekli tevkifatı yaparak muhtasar beyanname ile beyan etmeleri ve ödemeleri gereklidir.

Vergi dairesinde “Tüzel Kişiler İçin Sicil Formu”nun doldurulup vergi dairesine verildikten sonra bunun bir örneğinin en geç 1 ay içinde Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne gönderilmesi gereklidir.

 İrtibat bürolarının Türkiye’de faaliyette bulundukları yeri kiralamaları durumunda büro ile ilgili kira kontratını da Genel Müdürlüğe göndermeleri gerekmektedir. Bu işlemler, bir mali müşavir aracılığıyla halledilebilir.

İrtibat bürolarının adres değişikliği durumunda da yeni adreslerini en geç 1 ay içinde Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne ve vergi dairesine bildirmeleri gerekmektedir.

C-2- İrtibat Bürolarının “Faaliyetlerine İlişkin Bilgi Formu”nun Gönderilmesi İşlemleri

İrtibat bürolarınca, her yıl en geç Mayıs ayı sonuna kadar, büronun geçmiş yıl faaliyetleri hakkında, Yönetmelik ekinde (Ek: 4) yer alan “İrtibat Bürolarının Faaliyetlerine İlişkin Bilgi Formu” doldurularak Müsteşarlığa gönderilir. Bu müracaatlara, büronun geçmiş yıl harcamalarının yurt dışından gönderilen dövizlerle karşılandığına ilişkin belgeler eklenir.

C-3- İrtibat Bürolarının Giderleri

Türkiye’de açılacak irtibat bürolarının her türlü büro giderleri yurt dışından getirilecek dövizlerle karşılanacaktır.

C-4-Kâr Transferi

Türkiye’de açılan irtibat bürolarının gelir getirici herhangi bir faaliyette bulunması mümkün olmadığı için kâr transferi talep etmeleri de mümkün değildir.

C-5- Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’nce Verilecek Faaliyet İzin Süresi

İrtibat bürolarına azami 3 yıllık süre ile faaliyet izni verilir. İrtibat bürolarının süre uzatımlarında geçmiş yıl faaliyetleri ile geleceğe yönelik plan ve hedefleri dikkate alınarak her defasında azami 3 yıl olmak üzere süre uzatımı verilebilir. 

İrtibat bürolarının faaliyetlerini sona erdirmesi durumunda kapatma işlemi için, ilgili vergi dairesinden alınacak iş bırakma-yoklama fişi Yabancı Sermaye Genel Müdürlüğü’ne gönderilir. Bürolar kapanış ve tasfiye sonucunda oluşan bakiye haricinde transfer talebinde bulunamazlar.

TÜRKİYE’DE SERBEST BÖLGELER VE SERBEST BÖLGELERDE ŞİRKET KURULUŞU

Serbest bölgeler Serbest Bölgeler Kanunu, Serbest Bölgeler Uygulama Yönetmeliği, Serbest Bölge Müdürlüklerinin Kuruluş, Görev, Yetki ve Çalışma Esasları, Serbest Bölgelerde Türk Lirasıyla Yapılabilecek Ödemelere Dair Karar ve Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü Genelgeleri mevzuatı kapsamında düzenlenmektedir.

Genel olarak özetlemek gerekirse serbest bölgeler; ülkenin siyasi sınırları içinde olmakla birlikte gümrük hattı dışında sayılan, ülkede geçerli ticari, mali ve iktisadi alanlara ilişkin hukuki ve idari düzenlemelerin uygulanmadığı veya kısmen uygulandığı, sınai ve ticari faaliyetler için daha geniş teşviklerin tanındığı ve fiziki olarak ülkenin diğer kısımlarından ayrılan yerler olarak tanımlanabilir. Serbest bölgeler tanımı 3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu’nun MUAFİYET VE TEŞVİKLER başlıklı 6ıncı maddesinde (Değişik madde : 29/01/2004-5084 S.K./8.mad), (Değişik fıkra: 12/11/2008-5810 S.K./4.mad) şu şekilde yapılmıştır: Serbest bölgeler, Türkiye Gümrük Bölgesinin parçaları olmakla beraber; serbest dolaşımda olmayan eşyanın herhangi bir gümrük rejimine tabi tutulmaksızın ve serbest dolaşıma sokulmaksızın, gümrük mevzuatında öngörülen haller dışında kullanılmamak ya da tüketilmemek kaydıyla konulduğu, ithalat vergileri ile ticaret politikası önlemlerinin ve kambiyo mevzuatının uygulanması bakımından Türkiye Gümrük Bölgesi dışında olduğu kabul edilen ve serbest dolaşımdaki eşyanın bir serbest bölgeye konulması nedeniyle normal olarak eşyanın ihracına bağlı olanaklardan yararlandığı yerlerdir.

3218 sayılı Serbest Bölgeler Kanunu‘nun 25/11/2008 tarih ve 5810 sayılı Kanun ile değişik 1"inci maddesinde, serbest bölgelerin kuruluş amacının, ihracata yönelik yatırım ve üretimi teşvik etmek, doğrudan yabancı yatırımları ve teknoloji girişini hızlandırmak, işletmeleri ihracata yönlendirmek ve uluslararası ticareti geliştirmek olduğu ifade edilmektedir.

Bu çerçevede, serbest bölgelerde faaliyet gösterebilmek için alınması gereken faaliyet ruhsatı başvurularının (yenileme ve süre uzatımı müracaatları dahil) değerlendirilmesinde, serbest bölgeler Genel Müdürlüğünce bölgesel ve sektörel farklılıklar da göz önünde bulundurularak aşağıda belirtilen hususlar dikkate alınır.
1. Faaliyetin üretim faaliyeti niteliğinde ve çoğunlukla yurtdışına satışa yönelik olması esastır.
2. Alım-satım faaliyetlerinde de yurtdışına satış esas olup, hammadde, aramalı ve yatırım malları
öncelikli olmak üzere yurtiçine satışa da belli oranlarda izin verilebilir.
3. Müracaat konusu faaliyetin;
a) İnsan sağlığı ve çevre açısından zarar verici mahiyette olmaması,
b) Genel Müdürlükçe belirlenecek hassas ürünleri kapsamaması,
c) Yurtiçi piyasada yıkıcı ve haksız rekabete ortam sağlayıcı vasıfta olmaması nitelikleri aranır.
4. Faaliyetin;
a) Belli kapasitede istihdam yaratacak nitelikte olması,
b) Doğrudan yabancı yatırım niteliğinde olması,
c) Yeni ve/veya yüksek teknoloji içermesi,
d) Uluslararası ticareti destekleyecek bir hizmet mahiyetinde olması,
e) Serbest bölgedeki sektörel ihtisaslaşma ve kümelenmeyle uyumlu olması hususları değerlendirme sürecinde göz önünde bulundurulur.

Türkiye ekonomisine sağladıkları katkıların yanında, esnek ve çağdaş idari yapılarıyla dış ticarete yönelmek isteyen şirketlere de gelişmiş bir yatırım ortamı sağlayan serbest bölgeler lojistik merkezler olarak ülkemizde de önemlerini artırmaktadırlar.

Türkiye’deki bulunan serbest bölge müdürlükleri: Adana-Yumurtalık Serbest Bölgesi (Ceyhan/Adana), Antalya Serbest Bölge Müdürlüğü (Antalya), Avrupa Serbest Bölge Müdürlüğü (Çorlu/Tekirdağ), Bursa Serbest Bölge Müdürlüğü (Gemlik/Bursa), Denizli Serbest Bölge Müdürlüğü (Çardak/Denizli), Doğu Anadolu Serbest Bölge Müdürlüğü (Erzurum), Ege Serbest Bölge Müdürlüğü (Gaziemir/İzmir), Gaziantep Serbest Bölge Müdürlüğü (Çakmak/Gaziantep), İstanbul Atatürk Havalimanı Serbest Bölge Müdürlüğü (Havalimanı/İstanbul), İstanbul Deri ve Endüstri Serbest Bölge Müdürlüğü (Tuzla/İstanbul), İstanbul Trakya Serbest Bölge Müdürlüğü (Çatalca/İstanbul), İzmir Menemen Deri Serbest Bölge Müdürlüğü (Menemen/İzmir), Kayseri Serbest Bölge Müdürlüğü (Kayseri), Kocaeli Serbest Bölge Müdürlüğü (İzmit/Kocaeli), Mardin Serbest Bölge Müdürlüğü (İstasyon/Mardin), Mersin Serbest Bölge Müdürlüğü (Mersin), Rize Serbest Bölge Müdürlüğü (Rize), Samsun Serbest Bölge Müdürlüğü (Limaniçi/Samsun), Trabzon Serbest Bölge Müdürlüğü (Limaniçi/Trabzon), Tübitak Mam Teknoloji Serbest Bölge Müdürlüğü (Gebze/Kocaeli).

Serbest bölgelerde kurulan şirketlerin faaliyet alanları üretim, depo işletmeciliği, bankacılık, işyeri kiralama, montaj-demontaj, bakım-onarım, sigortacılık, alım-satım, kıyı bankacılığı ve finansal kiralama olabilmektedir.

Serbest bölgelerde mal üretimi serbest olmakla beraber bazı mallar yasaklı bazıları ise izne tabi olmaktadır. Serbest Bölgeye Getirilmesi Yasak Olan veya Özel Düzenek/Yapı Gerektiren Mallar mevzuatta şu şekilde düzenlenmiştir: Ateşli silahlar ve bunların mühimmatının, radyoaktif maddelerin, tehlikeli ve zehirli atıkların bölgelere getirilmesi yasaktır. Parlayıcı, patlayıcı, yanıcı, yanmayı artırıcı veya birarada bulunduğu mallar için tehlikeli olan maddeler özel düzenek veya yapıların bulunması şartıyla bölgelere getirilebilir. Uyuşturucu maddeler, psikotrop maddeler ve bunlarla ilgili kimyasal maddeler ile bunların müstahzarlarının serbest bölgelere giriş ve çıkışı Sağlık Bakanlığının uyguladığı ulusal ve uluslar arası mevzuat hükümlerine tabidir.

Serbest bölgelerde faaliyet gösterecek şirketler açısından yerli veya yabancı sermaye sınırlaması yoktur. %100 yerli sermayeli şirket veya %100 yabancı sermayeli bir şirket serbest bölgede faaliyet gösterebilir. Serbest bölgede sağlanan muafiyet ve teşvikler açısından da yerli ve yabancı sermayeli şirket ayrımı yapılmaz.

Serbest bölgelerde faaliyet gösterebilmek amacı ile gerekli ruhsat alımında izlenecek prosedür aşağıdaki şekildedir:
1. Faaliyet ruhsatı başvurusu yapılır. Faaliyet ruhsatı başvurusu Dış Ticaret Müsteşarlığı Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü (İnönü Bulvarı, 06510 Emek / ANKARA – TÜRKİYE)’ne doğrudan yapılabileceği gibi, ilgili Serbest Bölge Müdürlüğü’ne de yapılabilir.
Faaliyet Ruhsatı süresi, hazır işyeri kiralamak suretiyle faaliyet gösterecek kiracı kullanıcılar için 10 yıl, kendi işyerini inşa etmek suretiyle faaliyet gösterecek yatırımcı kullanıcılar için 20 yıldır. Ancak, bu süre; üretim konusunda faaliyet gösteren kullanıcılardan kiracı kullanıcılar için 15 yıl, yatırımcı kullanıcılar için ise 30 yıl olup, geçerli olabilmesi için üretimin süreklilik arz etmesi gerekmektedir.
2. 5000USD Müracaat ücreti ödenir. Başvurunun reddedilmesi halinde başvuru ücreti iade edilmektedir.
3. Müracaat formu doldurulur. Burada şirketin faaliyet alanı ayrıntılı şekilde bildirilmelidir.
4. Serbest Bölgeler Genel müdürlüğü tarafından başvuru değerlendirilir. Reddedilirse başvuru ücret iade edilir. Kabul edilirse:
5. Kira sözleşmesi veya satım sözleşmesi yapılır. (Serbest bölgede faaliyette bulunan yatırımcı kullanıcılara hazinenin özel mülkiyetinde bulunan arazi, arsa ve binalar kiralanabilir veya bunlar üzerinde 49 yıla kadar irtifak hakkı tesis edilebilir.)
6. Kira sözleşmesi ile genel müdürlüğe müracaat edilir.
7. Faaliyet ruhsatı düzenlenir.
8. Faaliyet ruhsatı ile şirketin kurulmasının uygun olduğuna dair uygunluk belgesi verilir. Bu ve gerekli diğer belgeler ile şirket kuruluşu için ticaret siciline başvuru yapılır.
9. Yabancı yönetici ve vasıflı personel için çalışma izni almak üzere dış ticaret müsteşarlığı serbest bölgeler genel müdürlüğü veya ilgili serbest bölge müdürlüğüne başvuru yapılır. Çalışanlar açısından TC sosyal güvenlik mevzuatı hükümleri uygulanır ve sosyal güvenlik kurumlarına sigorta primleri ödenir.

Kaynak: T.C. Başbakanlık Dış Ticaret Müsteşarlığı
Serbest Bölgeler Genel Müdürlüğü

 
Best viewed in 1024x768 resolution and I.E 6.0+ or Mozilla Firefox 1.5+
All rights reserved 2007© Uslu Hukuk Bürosu | Design & Development : Oğuz & Özay Advertising